Strona główna Szpitala

Z życia Szpitala
Kliniki
Dla personelu medycznego
Dla pacjentów
Spis telefonów
Administracja
Kontakt

 

 
Szpital Uniwersytecki w Krakowie
Całodobowy punkt informacji: (012) 424-70-00

WIKTOR BOLESŁAW WICHERKIEWICZ (1847-1915)Bolesław Wicherkiewicz

Urodził się w Kcyni, z ówczesnym Księstwie Poznańskim. Studia lekarskie odbywał w Berlinie w latach 1867-72; rozpoczął je w  Wojskowej Akademii Medyko-Chirurgicznej Fryderyka Wilhelma (Berliner Pépiniere), ale ze względu na stan zdrowia po dwóch latach przeniósł się na Wydział Lekarski Uniwersytetu Berlińskiego. Jeszcze jako student w czasie wojny prusko-francuskiej był zastępcą lekarza wojskowego. W 1872 roku uzyskał stopień doktora medycyny i chirurgii. Po ukończeniu studiów powrócił do rodzinnej Kcyni, gdzie przez prawie rok pomagał ojcu w praktyce lekarskiej. W 1873 roku pracował we Wrocławiu jako asystent Polikliniki Pediatrycznej. Później zainteresował się okulistyką. Pod kierunkiem prof. Richarda Förstera rozpoczął wolontariat w Klinice Okulistycznej, a następnie objął stanowisko asystenta w Śląskim Zakładzie Leczniczym dla Chorych na Oczy. Ze względów zdrowotnych w 1875 roku przeniósł się do Kliniki Uniwersyteckiej z Wiesbaden, gdzie kształcił się pod kierunkiem prof. Aleksandra Pagenstechera. W 1877 roku odbył podróż naukową, pracując najpierw w Londynie pod kierunkiem sławnych okulistów: Wiliama Bowmana, George'a Critchetta, Soelberga-Wellsa, a następnie w  Paryżu, w klinikach Louisa de Weckera, Photinosa Panasa i Juliusa Sichla. Wracając do kraju zwiedził kliniki okulistyczne w Heilderbergu, Lipsku i Halle.
Po osiedleniu się w Poznaniu Wicherkiewicz założył prywatną lecznicę okulistyczną oraz bezpłatny zakład leczniczy dla chorych na oczy. Lecznica ta, posiadająca początkowo zaledwie dwa łóżka, rozrosła się z biegiem lat do osiemdziesięciu, a potem stu łóżek, stając się krajowym zakładem leczniczym, subwencjonowanym przez zarząd prowincji poznańskiej i największym w  XIX w. polskim szpitalem okulistycznym.W 1890 roku Wicherkiewicz otrzymał od rządu pruskiego tytuł radcy sanitarnego, a w roku 1894 - tytuł profesora, nader rzadko przyznawany w Niemczech osobom spoza grona uniwersyteckiego. Podczas pobytu w Poznaniu Wicherkiewicz pełnił funkcję radnego, działał w Izbie Lekarskiej, założył Kasę Posiłkową dla wdów i sierot po lekarzach. Był członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauki, a następnie do roku 1888 - sekretarzem Wydziału lekarskiego tego Towarzystwa, w latach 1889-96 zaś - jego przewodniczącym. Równocześnie od 1892 roku pełnił funkcję wiceprezesa Towarzystwa. Po wyjeździe do Krakowa utrzymywał łączność z Towarzystwem Przyjaciół Nauki, uzyskując w 1897 roku godność członka honorowego. W 1884 roku Wicherkiewicz był współorganizatorem IV Zjazdu Lekarzy i Przyrodników Polskich, którego posiedzenia okulistyczne uznano później za II Zjazd Okulistów Polskich.
Dnia 1 grudnia 1895 roku Bolesław Wicherkiewicz został powołany na nieobsadzone po śmierci prof. Lucjana Rydla stanowisko profesora zwyczajnego okulistyki i dyrektora Kliniki Okulistycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Stanowisko to objął pod koniec kwietnia 1886 roku Działalność dydaktyczną w Uniwersytecie Jagiellońskim rozpoczął 1 maja 1896 roku wykładem inauguracyjnym pt. "Oftalmologia na usługach nauk lekarskich". Wkrótce ciężka choroba oka, wywołana zakażeniem podczas operacji i zakończona w 1902 roku wyłuszczeniem gałki ocznej, spowodowała konieczność wyjazdu Wicherkiewicza na kurację za granicę, w  związku z czym obowiązki kierownika Katedry i dyrektora Kliniki podjął dopiero w marcu 1897 roku. Wykłady dla studentów wygłaszał w  półroczu letnim i zimowym, a oprócz wykładów uniwersyteckich co roku prowadził kursy wakacyjne dla okulistów z Galicji i innych dzielnic Polski oraz dla lekarzy wojskowych.
Prof. Wicherkiewicz dwukrotnie, w roku 1900/01 i 1907/08 był dziekanem Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1905 do 1908 roku piastował godność prezydenta Izby Lekarskiej Zachodnio-Galicyjskiej, a w latach 1908-12 był prezesem Krajowego Związku Lekarzy Galicyjskich. Od 1887 roku przez 18 lat pełnił funkcję prezesa, a następnie został członkiem honorowym Krakowskiego Towarzystwa Ratunkowego. Był członkiem prawie wszystkich ówczesnych naukowych towarzystw polskich i wielu zagranicznych towarzystw okulistycznych.
w  1900 roku otrzymał papieski order św. Grzegorza, w 1906 roku obdarzony został tytułem Radcy Dworu cesarza Austrii. Na krótko przed wybuchem I wojny światowej został prezesem Stowarzyszenia "Samarytanin Polski", a w czasie wojny wszedł w skład Naczelnego Komitetu Narodowego jako kierownik Departamentu Sanitarnego.
Bolesław Wicherkiewicz był jednym z najwybitniejszych okulistów europejskich swojej epoki. Jego sława lekarza i chirurga okulisty ściągała do Krakowa licznych lekarzy z kraju i z zagranicy, co odnotowywano w prowadzonej wówczas kronice Kliniki Okulistycznej.
Dorobek Wicherkiewicza obejmuje około 300 pozycji, w tym 161 opracowań czysto okulistycznych. Prawie połowa tych ostatnich została opublikowana podczas pobytu w Krakowie. Był przede wszystkim doskonałym klinicystą i większość jego publikacji wiąże się z praktycznymi aspektami okulistyki. Jako znakomity chirurg rozwijał istniejące i opracowywał nowe metody operacyjne dotyczące m. in. zmarszczki nakątnej, małych szpar powiekowych, garbiaka rogówki, zaćmy i jaskry. Właśnie jaskra stanowiła ważny nurt w działalności naukowej Wicherkiewicza, co znalazło wyraz chociażby w monografii o etiopatogenezie, obrazie klinicznym i leczeniu tej choroby. Kolejną ważną tematykę prac Wicherkiewicza stanowiły choroby zapalne oka, przede wszystkim spojówki i rogówki, oraz zastosowanie różnych leków w okulistyce, w  tym jodoformu, kokainy, pilokarpiny, sublimatu, aspiryny, pyoktaniny, salwarsanu, nowokainy. Dużą wagę przykładał do kazuistyki okulistycznej oraz do powiązań oka z całym organizmem, zwracając uwagę na wpływ np. choroby zębów czy przewodu pokarmowego na oko. Prace Wicherkiewicza drukowane były w czasopismach krajowych i zagranicznych w języku niemieckim, angielskim i francuskim. Ponadto był jednym z założycieli i pierwszym redaktorem naczelnym (1889-96) "Nowin Lekarskich", jedynego wydawanego w Poznaniu pisma ogólnolekarskiego. Po przeprowadzce do Krakowa rozpoczął wydawanie własnym nakładem pierwszego polskiego czasopisma okulistycznego - "Postępu Okulistycznego". Miesięcznik ten ukazywał się w  latach 1899-1914 i był redagowany niezwykle starannie, a wyodrębnione w  nim działy odpowiadały nowoczesnemu układowi czasopism naukowych.
W  krakowskim okresie swego życia Wicherkiewicz wiele podróżował, biorąc udział w licznych zjazdach międzynarodowych, m. in. w Petersburgu, Madrycie, Lizbonie, Pradze, Heidelbergu, Gandawie, Wiedniu, Lozannie, przy czym jako prezes stałego Komitetu Polskiego dla Zjazdów Międzynarodowych usilnie zabiegał, aby polska grupa nie gubiła się w reprezentacjach trzech państw zaborczych, ale by występowała na arenie międzynarodowej jako odrębna narodowa grupa polskich naukowców. Jako członek towarzystw naukowych bywał na dorocznych zjazdach Towarzystwa Okulistycznego Niemieckiego w  Heidelbergu i Francuskiego w Paryżu.
W  okresie poznańskim kształcili się pod kierunkiem Wicherkiewicza: Bolesław Kapuściński, założyciel "rodu okulistycznego" w czterech generacjach, Adam Sulisławski, profesor tytularny okulistyki Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, Emil von Behring, niemiecki bakteriolog, laureat nagrody Nobla z 1901 roku, Barbara Burbo, pierwsza polska okulistka.
W Klinice Okulistycznej w Krakowie pod kierownictwem Wicherkiewicza pracowało do 1914 roku dwóch, a później trzech asystentów oraz wielu elewów i wolontariuszy. Do najsłynniejszych uczniów Profesora zaliczyć należy Adama Bednarskiego, późniejszego profesora okulistyki Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, Tadeusza Kleczkowskiego, docenta okulistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, Wincentego Witalińskiego, prymariusza Oddziału Okulistycznego Szpitala św. Łazarza w Krakowie, pułkownika Edmunda Rosenhaucha, ordynatora Oddziału Okulistycznego Szpitala Wojskowego w Krakowie, Kazimierza Majewskiego, docenta, a później profesora, następcę Wicherkiewicza na Katedrze Okulistyki.
Przed śmiercią Wicherkiewicz zapisał Klinice Okulistycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego cały swój księgozbiór naukowy, obejmujący 772 tomy i broszury okulistyczne, jako legat swojego imienia.

Profesor Wicherkiewicz z asystentami kliniki z czasie operacji

Profesor Wicherkiewicz z asystentami kliniki w czasie operacji

powrót

 



|| Z życia Szpitala || Kliniki || Dla personelu medycznego || Dla pacjentów ||
|| Spis telefonów || Administracja || Kontakt || Strona główna ||